Buscar neste blog

Amosando publicacións coa etiqueta Patrimonio de Catoira. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Patrimonio de Catoira. Amosar todas as publicacións

22/06/16

A CASA DA AVOA DE PABLO








Por: Pablo Sumay Dios
Son moitas as historias que a miña avoa conta da casa.

É unha casa moi grande, unha casa chea de historia, e cada unha das súas habitacións ten algunha anécdota.

Agora mesmo, a casa utilizámola para xuntarnos os fins de semana a familia:os meus pais,a  miña irmá, a miña avoa, os meus curmáns e os  meus tíos.
Pero isto antes non pasaba, era unha casa chea de xente. Miña avoa tiña oito irmáns e, entre eles, os meus avós e as persoas que axudaban nas labores do campo; sempre estaba chea de xente.
Antes de todo isto, polo que me contan e polo que me amosan, a casa chegou a ser importante en tempos da guerra. Hai moitos detalles nela que así o indican; como por exemplo apreciar que  está rodeada de pequenas fiestras que se utilizaban para disparar por elas. Son ventás moi estreitiñas polas que era fácil disparar e ver e, en cambio, era moi complicado que te viran.
Tamén, ata hai pouco, unha das portas de entrada da casa, tiña aínda un buratiño que era dun disparo daqueles anos pero claro, co tempo, a porta foi substituída.
Todo isto son historias rescatadas do que á miña avoa lle contaban, porque todo iso ela non o viviu.

Contáronlle tamén que a casa é coñecida polo alcume “A Casa das Pexejas” polo seu bisavó. El era un home que sempre andaba cun pau de pexegueiro na man e un mono no ombro, vixiando a propiedade en busca da xente que lle roubaba froita e todo aquilo que prantaban. 
Nos tempos nos que a miña avoa era nena, estaba a escola do pobo na propia casa. Nunha das fotos vese a entrada a ela. Os nenos subían polas escaleiras que hai no lateral e entraban á clase(porta de arriba). Pasaron varias mestras por ela, algunha das cales chegou a vivir na casa e ser parte da familia.

Entrada para a escola 
Conta a miña nai que no despacho, o meu avó pasaba horas e horas lendo.
Meu avo fai 15 anos que faleceu pero, neste lugar, todo continúa tal e como el o deixou. Hai miles de libros e un montón de recordos seus.
Os mobles que nel hai teñen centos de anos.Este é un lugar moi especial para toda a familia.
Outra das estancias características da casa é unha das habitacións  que, agora mesmo, é unha habitación normal e corrente pero,  antigamente, era o forno da casa. Neste lugar era onde facían o pan, as empanadas e todo alimento que necesitaba pasar polo forno. Quentábano con leña e ,unha vez que estaba ben quente ,cocían os alimentos.

Forno de leña
Continuamos co que agora é a bodega e a lareira .

Actual bodega


Estes sitios, agora mesmo, utilízanse para as comidas e reunións familiares e para todo tipo de celebracións.
Pero antes isto non era así, antes aquí estaban os animais, estaba todo ocupado polas cuadras.
A habitación da miña avoa estaba xusto enriba da bodega. Nunha esquina era onde tiñan o que antes chamaban cuarto de baño, que consistía unicamente nun burato no chan que daba directamente ás cuadras. Para anécdotas, a miña avoa, recorda cantidade de veces que o estaban a utilizar, e vían as cabezas dos animais por el.
Ao redor da casa temos un hórreo, que agora non se utiliza; un muíño de auga, onde antes moían o millo todos os veciños; un río e fontes , das que aínda hoxe na familia utilizamos a súa auga.
Nas seguintes imaxes podemos ver o río, o muíño e a fonte, coñecida como "Fonte Gaiteira".

Entorno da casa xunto ao río Catoira


Muiño no río Catoira


Fonte Gaiteira


Segundo di a miña avoa, habería moitísimo para contar pouco a pouco.

Todo na casa está cheo de recordos e cousas daquela época. De feito, cando xogamos nela sempre aparece a miña avoa nalgún momento para dicirnos: “Coidado! iso ten moitísimos anos”.


Pablo, no exterior da casa


21/04/16

CINE RAÑÓ



O Cine Rañó forma parte da historia de Catoira. 

Coma en moitos pobos da contorna,  tamén aquí chegou a haber un cine que se construiu nas inmediacións da estación do ferrocarril,  xunto á Capela de san Xosé , o Restaurante Casa Emilio e o antigo Hotel Balneario.

O Cine é obra do arquitecto de Meis don Robustiano Fernández Cochón, "Tano",e foi inaugurado o 20 de marzo de 1957
Tamén  foi este arquitecto o encargado de facer o proxecto do Cine Malvar; en Pontevedra; o Cine Cervantes, en Vilagarcía de Arousa; o Cine Colón, en Forcarei; o Cine Changüy, en Soutelo de Montes; a escalinata da ermida dos Miragres de Amil (Moraña), o templo novo de Marín e o Ensanche de Santiago, entre outras.Caracteriza a súa obra a búsca dunha arquitectura civil en consonancia co rexionalismo galego.

 O cine de Catoira posuía un aforo de 200 butacas.

O seu propietario era don José María Rañó e a primeira película proxectada neste cine foi "Hijo de la Furia".

O encargado de proxectar as cintas esa Suso de Emilio  quen , con posterioridade, sería substituido por un familiar seu, O Carrandán.

O proxector era da marca Superson e o técnico era un vilagarcián chamado Charlín.

As entradas eran vendidas por José Guillán; dona Fina , a dona do propietario e a súa filla, Elvirita.

Naqueles tempos, xunto co campo de futbol das Lombas, o cine era unhas das poucas actividades de lecer dos veciños 

 O cine enchíase, sobre todo,  polo Nadal e  san Xosé.

Aspecto da estación do tren de Catoira un día festivo.
Algunhas anécdotas relacionadas co cine:

Unha veciña era a primeira vez que entraba nun cine e xa estaban pasando o NODO e, polo tanto , estaba a escuras e o seu marido preguntoulle que facía tocando a parede e ela contestoulle que esatba buscando a pía de auga bendita.

Noutra ocasión prendeu lume na película e o mozo que estaba alí de axudante, saltou pola ventá para non queimarse.

Era habitual que houbese caídas da tensión eléctrica e ,como consecuencia, a pantalla quedaba sen imaxen e a xente protestaba asubiando.

O 9 de marzo de 1961 a Compañía de Teatro Airiños, de Rianxo, representou a obra de Rafael Dieste "A Fiestra Valdeira". O dono cedeulles o local pero faltáballes o permiso do Gobernador Civil que, unha vez enterado desta representación, sacionou ao dono cunha multa dineraria e a suspensión de pasar películas durante dúas semans. Todo eso porque o autor da obra representada era republicano, cousa que naquel momento estaba mal vista.


Colocación da primeira pedra da Capela de san Xosé Obreiro.
Ao fondo vese o cine.
Imaxe co cine a finais dos anos 70.

O cine tivo pouca vida e foi pechado o 20 de maio de 1975, sendo propietario don José María Vázquez, médico de Catoira.

Na actualidade, este edificio está en estado ruinoso e sería interesante a súa rehabilitación xa que o seu estilo arquitectónico o merece por ser unha obra  dun arquitecto de renombre e un ben a conservar.


Imaxe actual.


Primeira película proxectada neste cine.




Feito por : Martín Manteiga Rodríguez


02/11/15

           O HÓRREO DOS MEUS AVÓS


  Este horreo está situado na parroquia de Dimo (Catoira). Foi construido no ano 1954 e restaurado no ano 2000. Por aquel entón estaban feitos das pedras que collían dos outeiros e da madeira dos carballos.

  Enterraban as bases e utilizaban unha pedra enteira que iba de claro a claro.

  Entra pedra e pedra usaban unhas anclaxes de ferro para que quedasen ben fixadas.

  O tellado é a duas augas cuberto con tellas do país.

  Un dos laterais está pechado por ladrillos e o outro por madeira.

   Procuraban que os hórreos estivesen na parte máis alta das hortas, buscando onde máis dera o aire do norte para a mellor conservación do que alí se almacenaba. Usábase como almacén de millo, patacas, mazás, fabas, cebolas enrestadas, para curar os xamóns dos porcos da casa,... todo tipo de legumbres conservábanse no hórreo.

  A cruz do hórreo sempre vai orientada cara o norte, é un motivo que simboliza a protección da colleita e, no lado oposto, un remate simbolizando a fecundidade da terra. Leva unha pequena ventá debaixo da cruz.






  Este hórreo consta de dous claros,cada pé un claro.
  Distinguíanse os pobres dos ricos según os claros dos horreos, canto máis ricos, máis claros. Os dos curas eran os máis grandes das parroquias, e o máis sorprendente e que non plantaban nada e sempre estaban cheos.


Feito por: Nerea Bouzas del Oro

                          DIEGO XELMÍREZ

          Diego Xelmírez pertencía á baixo nobreza galega. Era fillo de Xelmiro, cabaleiro e gobernador que estaba ao servizo do bispo Diego Peláez nas Torres do Oeste en Catoira, polo que é posible que nacese nesta localidade, aínda que tamén se pensa que puidese ter nacido en  Santiago de Compostela.


Estatua de Xelmírez na Alameda de Catoira

        
          Destinado á carreira eclesiástica, iniciou a súa educación na Escola Catedralicia de Santiago ata que foi enviado por un tempo á corte do rei Alfonso VI.

         Á súa volta obtivo o cargo de coengo na igrexa santiaguesa na que  estivo, entre 1090 e 1094, á fronte da chancelaría de Raimundo de Borgoña, xenro de Alfonso VI e a  muller deste, Dona Urraca ,que eran  Condes de Galicia.


    Foi administrador da Diócese compostelá entre 1093 e 1094, ano este último no que foi nomeado bispo Dalmacio;  pero Xelmírez recuperará o seu cargo á morte deste e sería elexido bispo o 1 de xullo de 1100.


        Era un gregoriano convencido e a súa boa relación coa Orde de Cluny  axudaríalle a conseguir que a Diócese acade o rango arcebispal en 1120 con amplos poderes eclesiásticos e civís ,tales coma administrar xustiza ou acuñar moeda en Santiago.

      Como representante do rei,defendeu as costas galegas dos ataques dos normandos.

      Xelmírez, xunto con nobres do reino , coroa a Alfonso Raimun- dez , futuro Alfonso VII como rei de Galicia na Catedral de Santiago de Compostela, no ano 1111.

      Diego Xelmírez ofrécesenos como a figura máis importante en impulsar a actividade constructora en Santiago, sempre preo- cupado polo prestixio da sede Compostelá e tamén por resaltar o seu propio como cabeza desta e señor da cidade.Grazas aos esforzos de Xelmírez, Santiago é o máis importante centro da administración eclesiástica en Galicia.




Feito por: Adrián Eitor Morrazo.


A ERMIDA DE SAN CIBRÁN









 Localízase na parroquia de Dimo,  na ladeira setentrional do Monte Xiabre, preto de onde nace o Rego de San Cibrán e baixo unha carballeira, está a ermida do mesmo nome.

    Para acceder a este lugar hai que coller a estrada que vai dende Catoira a Carracedo e, a poucos quilómetros, collemos á nosa dereita unha pista que nos indica o lugar.
   

   









 A capela está formada por unha soa nave duns 20x8 metros. O edificio está  totalmente construido de pedra e, ao longo dos anos , tivo moitas reformas e engadidos.

   Non se pode determinar con exactitude a súa fundación, pero parece remontarse  a unha época barroca e ademais,baixo unha ventá,  aparece unha inscrición onde pon ano  de 1671.

  
   Coñecido na zona coma San Sidrán, a súa romaría celébrase dez días despois da Ascensión.

  Unha das tradición levadas a cabo nesta celebración é a de dar nove voltas arredor da ermida para logo titrar unha pedriña sobre o tellado.

   Tamén hai que pasar tres veces por debaixo da imaxe do santo.

   Todo isto faise para romper o meigallo e quitar o mal de ollo.

    Pero o que caracteriza a esta festa é o xantar na carballeira, escoitar música de gaita e comer o pulpo, churros, rosquillas......

  VIDA DE SAN CIBRÁN

   Este santo  naceu cara o ano 200 , probablemente en Cartago. Pertencía a unha familia rica e culta. Abrazou o cristianismo sobre o ano 246 e, pouco despois, no 248  foi  elexido bispo en Cartago e morreu decapitado.

  É dos santos máis antigos do culto hispano.

  Cibrán foi meigo antes de se cristianizar e, por iso,esas fórmulas máxicas atribúenselle a el por ser considerado o autor do libro "O Ciprianillo", que é considerado o libro de maxia  de meigas e feiticeiros.

   A súa imaxen representa a un bispo.

  OBRAS:

Tratados e cartas agrupados en dous tipos:

-As de carácter apoloxético, defendendo a fe de Cristo contra os pagáns.
-As pastorais, nas que fala coma bispo cunha clara concepción da igrexa e do episcopado.


  REFRÁNS:

  Os refráns referidos a este santo teñen que ver con outra época do ano, xa que o día 16 de setembro é cando se celebra en máis lugares.

   "Por San Cibrán , castaña  na man".
  "Chuvia por San Cibrán, quita mosto e non da gran".


  
   


Feito por : Abel Casal Touriño

25/06/15


 MUIÑO DE MAREA



    “O Muiño do Cura”, que é como é coñecido o muiño de marea existente en Catoira, está situado  onde desemboca o río Catoira no Ulla, case  na Ria de Arousa.

      Era neste lugar onde se instalou debido ás mareas que permitían a entrada de auga durante a preamar e unha gran seca na baixamar, para poder conseguir que funcionasen adecuadamente.

      É unha construción formada por un edificio e unha presa no fondo dunha seca e sobre esta parede instalouse o edificio do muiño.


Muiño de dúas pedras
     
 Este muiño tiña unha comporta que se abría cando subía a marea e a presa se enchía . Cando esta estaba chea, pechábase a comporta ata que se abría cando a marea baixaba , o que permitía que pasase a  auga para mover o rodicio.



           

        O que  diferencia fundamentalmente estes muiños dos outros é ter unha presa ou muro, xa que no resto teñen un mecanismo semellante.

  Traballaba en  períodos de seis horas,coincidindo coas mareas.


Comporta da presa pola parte interior.

  

Este muiño data de arredor 
de 1873 e pertencía a un só propietario.

Canle de saída da auga da presa.

Esta construción constaba de tres andares e faiado na parte da vivenda e dous andares na zona de traballo ou moenda.


Interior do muiño
Vista exterior

Pedra do muiño no interior.


O seu estado actual é de ruina.

Feito por: Marcos Calvo García e Joel Jamardo Conde

09/06/15

  
SAN MIGUEL DE CATOIRA



VISTA FRONTAL




   A igrexa parroquial  de San Miguel de Catoira é de orixe medieval e responde á tipoloxía galega chamada gótico-mariñeira.
  A súa primeira etapa   (1250-1350)   caracterízase por ter pranta de nave única, rectangular. Tellado con estructura de madeira sobre arcos apuntados transversais e cuberta de tella a dúas augas.

   A primeira transformación levada a cabo foi a finais do S. XVII, cando se ampliou cara o oeste e se colocaron dous retablos barrocos , un do Santísimo e o outro de San Roque.


  As obras proseguiron a comezos do S. XVII para erguer unha sacristía.

  
            VISTA DO LATERAL DEREITO

ANTIGA CAPELA MAIOR


A capela maior, rectangular e profunda, mais estreita  ca nave, está cuberta con bóveda de canón apuntado.


      No Altar Principal hai unha imaxe da Virxe,  de gran tamaño. Ao seu carón ten dúas imaxes máis pequeñas, unha de Xesus e outra de San Miguel.
VISTA DO LATERAL ESQUERDO
Esta igrexa non tiña renta, pero o 
 recibido dividíanse en dúas partes: unha, consistente en quince cargas de pan era para o cura e  a outra, consistente en vintecatro ducados,  era para o mosteiro de San Martín Pinario.


      A festividade de San Miguel celébrase o día 29 de setembro.



Histoira de San Miguel:

VENTÁ CON VIDREIRA
      San Miguel é un dos 7 arcanxos. A Igrexa dá a San Miguel o nome de “Príncipe dos Espíritus Celestiais”. Miguel significa “quen coma Deus”.

      É representado no arte coma o anxel guerreiro, o conquistador de Lucifer, poñendo o seu talón sobre a cabeza do inimigo infernal, traspasándoo coa súa lanza.

      San Miguel é o anxo que derrotou a Satanás e ós seus seguidores e botounos do ceo coa súa espada de lume.

Refráns de San Miguel:

-"Por san Miguel os figos saben a mel".

            -"San Migueliño das uvas maduras, tarde vés e pouco duras".

-"Polo san Miguel mete as uvas no tonel".

-"Polo san Miguel, xa o coello se ve ben".



 Feito por: Marcos Calvo García