Buscar neste blog

02/05/16

POEMA DE MAIO


MAIO LONGO...MAIO LONGO

Maio longo..., maio longo,
todo cuberto de rosas;
para algús, telas de morte;
para outros, telas de bodas.

Maio longo, maio longo,
fuches curto para min:
veu contigo a miña dicha,
volvéu contigo o fuxir

Rosalía de Castro


Se queredes escoitar este poema interpretado por Anabela acompañada por Carlos Núñez podedes facelo premendo neste enlace:
www.youtube.com/watch?v=OeP0GleWnN4




REFRÁNS DO MES DE MAIO



Maio, en Les très riches heures del duque de Berry.

A landra que non se ve en maio, non se ve en todo o anoA ovella do pobre no maio morre.
A ovella e a abella no maio deixan a pelexa.
A sardiña por abril cóllea polo rabo e déixaa ir, por maio ásaa no rescaldo e por san Xoán xa molla o pan.
A vella dos anos mil gardaba pan para maio e leña para abril.
Abril a lan carda, e maio leva a fama.
Abril chove para as xentes, e maio para as bestas.
Abril chuvioso, maio pardo e san Xoán ventoso traen o ano compogoso.
Abril e maio son as chaves do ano.
Abril esfola, pero maio amola.
Abril, pendoril; maio, engraio; san Xoán, segaio.
Agosto fáiselle maio ó que non ten pan sementado.
As sandías nin semeadas en maio nin nadas en abril.
Ata o corenta de maio non te quíte-lo saio; e se volve a chover, vólveo a poñer.
Auga de maio, mata o porco dun ano.
Ben veñas maio, o millor mes de todo o ano.
Cando en maio hai lama, inda algo se gana.
Cando en marzo chove i en abril xía, quédase maio feito unha criba.
Cando marzo maiea, maio marcea.
Cava, labor e barbeito, en maio han de estar feitos.
Centeo alto ou baixo en marzo espigado, que tarde ou temprán ha de quedar en maio o gran.
Chova para min abril e maio e para ti todo o ano.
Chova por abril e maio e non chova en todo o ano.
Chuvia, de abril; recío, de maio.
De sol posto en maio, aínda un xastre fai un saio.
Dende maio a xullo, as cereixas son coma puños.
Detrás de maio vén san Xoán.
Deus nos aparte do polvo de maio e da lama do agosto.
Día a día, maio á porta.
Día da Santa Cruz de maio, o lobo e o corvo nado, e o raposo medio criado. 
Días de maio tan longo sodes, que morro de fame e morro de amores.
Din que o viño que nace no maio que o bebe o gaio.
Díxolle maio a abril: anque che pese heime rir.
Dúas augas de abril e unha de maio valen os bois e o carro.
En abril augas mil, e en maio tódalas que queiran vir.
Mariña xa vou pola cabritiña, en agosto xa vou co meu pai polo rostro, en Santos xa mato os bois nos campos e en xaneiro xa podo co carneiro.
En abril déixame durmir, que en maio de meu me caio.
No mes de abril fai queixos mil; no de maio, tres ou catro.
En abril os espárragos pra min, i en maio pró meu amo.
En febreiro, sete galgos e un lebreiro, e en maio, sete lebres e un galgo.
En maio aínda a vella queima o tallo e senón malo.
En maio aínda bebe o boi no prado.
En maio, augas catro, e esas que cheguen ó barro.
En maio bebe o boi detrás do arado, e se non bebe malo.
En maio, de meu me caio, ou con fame ou con traballo.
En maio, millo sementado, cal enxoito, cal mollado.
En maio, nin xantar á mesa sin viño nin pote ó lume sin touciño.
En maio, non quites o saio.
En maio, o garabanzal, nin nado nin por sementar.
En maio, que chova hastra entullarse o carro.
En maio quince días os bois ó prado, antes no principio que no cabo.
En maio sai o pulpo do zamaio.
En maio xa leva as cereixas o gaio.
En marzo nazo, en abril estou no cubil, en maio xa saio, en san Xoán xa fuxo do can, en santa Mariña xa pillo a galiña e en agosto xa son bo raposo.
Enxamio pobre, se do inverno sae, en maio morre.
Garda leña pra abril e pan pra maio.
Hastr’a a Ascensión non quites o roupón, e despois quita e pon.
Maio atreboado, ano temperado.
Maio come o trigo, e agosto bebe o viño.
Maio chuvioso, vran caloroso.
Maio fai o trigo, e agosto o viño.
Maio festeiro, bota a roca no trasfogueiro.
Maio frío, moito trigo.
Maio hortelán, moita folla e pouco gran.
Maio longo, San Xoan redondo.
Maio longo, San Xoán redondo: Maio pardo, San Xoán craro.
Maio maial, se vén como debe, non ten rival.
Maio me molla, maio me enxuga, maio me bota na sepultura.
Maio treboado, e San Xoan craro, fan un ano temperado.
Maio turbio, San Xoán craro, fan un ano moi temprado.
Maio un pouco frío cría trigo; pero se é moi frío, nin palla nin trigo.
Maio ventoso, ano fermoso.
Malo raio o maio se non bebe o boi no prado no principio, pero non no cabo.
No maio, o barrufeiro vólvese cabalo.
No mes de maio, nin égoa nin cabalo.
No san Xoán, a vella pregunta cando vén o verán.
No serán de maio vaite ó teu mandado, que terás tempo sobrado.
No mes de abril fai queixos mil, no mes de maio fai tres ou catro.
O barrufeiro, no maio vólvese cabalo.
O cuco no abril vive, e no maio revive.
O millor trasfogueiro, en maio pra min o quero.
O peixe de maio, a quen cho pida dállo.
O percebe e o salmón, en maio están en sazón.
O que en maio non merenda, ós mortos encomenda.
O que en maio se molla, en maio se enxuga.
O que queira comer morriña, coma carneiro en xaneiro e en maio galiña.
O que rapa antes de san Isidro, rapa á nai e mais ó fillo.
O que queira ter prixel todo o ano seménteo no mes de maio.
O queixo e o barbeito, en abril ou maio sexa feito.
O rocín de maio vólvese cabalo.
O touro, o galo, a troita e o barbo, no mes de maio.
O tres de maio quenta o sol coma un borrallo, e se non quenta aquel día, quenta para o outro día.
O vento de san Matías, debe durar corenta días.
Ovella vella e enxamio pobre, no maio morre.
Poda a viña en marzo e cávaa en maio.
Polvo no maio e lama no agosto, anda o tempo descomposto.
Que chova en abril e maio anque non chova en todo o ano.
Quen en maio non merenda, ós mortos se encomenda.
San Fernando, pulgas á xente e moscas ó gando. 
San Matías anda co antroido ás porfías.
Se por marzo canta a ra, no maio xa calará.
Trae as moscas san Fernando e lévaas san Cipriano.
Tras de abril vén maio, e hai cereixas como puños

23/04/16

CELEBRAMOS O DÍA DO LIBRO


Nun lugar de Catoira, de cuxo nome si que me quero lembrar, vivían un grupo de rapaces e rapazas moi animados  que gustaban de ler libros e converterse en personaxes imaxinarios........e transmitían a súa paixón  aos máis pequenos do noso cole....

Disfrutaron un montón narrando e interpretando o episodio dos muiños de vento no que don Quixote , en lugar de ver muiños, ve xigantes que moven os seus brazos e .....ocorre o tiña que ocorrer.....


EL INGENIOSO HIDALGO DON QUIJOTE DE LA MANCHA

CAPÍTULO 1:

 Que trata de la condición y ejercicio del famoso hidalgo D. Quijote de la Mancha

En un lugar de la Mancha, de cuyo nombre no quiero acordarme, no ha mucho tiempo que vivía un hidalgo de los de lanza en astillero, adarga antigua, rocín flaco y galgo corredor. Una olla de algo más vaca que carnero, salpicón las más noches, duelos y quebrantos los sábados, lentejas los viernes, algún palomino de añadidura los domingos, consumían las tres partes de su hacienda. El resto della concluían sayo de velarte, calzas de velludo para las fiestas con sus pantuflos de lo mismo, los días de entre semana se honraba con su vellori de lo más fino. Tenía en su casa una ama que pasaba de los cuarenta, y una sobrina que no llegaba a los veinte, y un mozo de campo y plaza, que así ensillaba el rocín como tomaba la podadera. Frisaba la edad de nuestro hidalgo con los cincuenta años, era de complexión recia, seco de carnes, enjuto de rostro; gran madrugador y amigo de la caza. Quieren decir que tenía el sobrenombre de Quijada o Quesada (que en esto hay alguna diferencia en los autores que deste caso escriben), aunque por conjeturas verosímiles se deja entender que se llama Quijana; pero esto importa poco a nuestro cuento; basta que en la narración dél no se salga un punto de la verdad. Es, pues, de saber, que este sobredicho hidalgo, los ratos que estaba ocioso (que eran los más del año) se daba a leer libros de caballerías con tanta afición y gusto, que olvidó casi de todo punto el ejercicio de la caza, y aun la administración de su hacienda; y llegó a tanto su curiosidad y desatino en esto, que vendió muchas hanegas de tierra de sembradura, para comprar libros de caballerías en que leer; y así llevó a su casa todos cuantos pudo haber dellos; y de todos ningunos le parecían tan bien como los que compuso el famoso Feliciano de Silva: porque la claridad de su prosa, y aquellas intrincadas razones suyas, le parecían de perlas; y más cuando llegaba a leer aquellos requiebros y cartas de desafío, donde en muchas partes hallaba escrito: la razón de la sinrazón que a mi razón se hace, de tal manera mi razón enflaquece, que con razón me quejo de la vuestra fermosura, y también cuando leía: los altos cielos que de vuestra divinidad divinamente con las estrellas se fortifican, y os hacen merecedora del merecimiento que merece la vuestra grandeza. Con estas y semejantes razones perdía el pobre caballero el juicio, y desvelábase por entenderlas, y desentrañarles el sentido, que no se lo sacara, ni las entendiera el mismo Aristóteles, si resucitara para sólo ello.

Capítulo 8:

 Del buen suceso que el valeroso Don Quijote tuvo en la espantable y jamás imaginada aventura de los molinos de viento, con otros sucesos dignos de felice recordación

En esto descubrieron treinta o cuarenta molinos de viento que hay en aquel campo, y así como Don Quijote los vió, dijo a su escudero: la ventura va guiando nuestras cosas mejor de lo que acertáramos a desear; porque ves allí, amigo Sancho Panza, donde se descubren treinta o poco más desaforados gigantes con quien pienso hacer batalla, y quitarles a todos las vidas, con cuyos despojos comenzaremos a enriquecer: que esta es buena guerra, y es gran servicio de Dios quitar tan mala simiente de sobre la faz de la tierra. ¿Qué gigantes? dijo Sancho Panza. Aquellos que allí ves, respondió su amo, de los brazos largos, que los suelen tener algunos de casi dos leguas. Mire vuestra merced, respondió Sancho, que aquellos que allí se parecen no son gigantes, sino molinos de viento, y lo que en ellos parecen brazos son las aspas, que volteadas del viento hacen andar la piedra del molino. Bien parece, respondió Don Quijote, que no estás cursado en esto de las aventuras; ellos son gigantes, y si tienes miedo quítate de ahí, y ponte en oración en el espacio que yo voy a entrar con ellos en fiera y desigual batalla. Y diciendo esto, dio de espuelas a su caballo Rocinante, sin atender a las voces que su escudero Sancho le daba, advirtiéndole que sin duda alguna eran molinos de viento, y no gigantes aquellos que iba a acometer. Pero él iba tan puesto en que eran gigantes, que ni oía las voces de su escudero Sancho, ni echaba de ver, aunque estaba ya bien cerca, lo que eran; antes iba diciendo en voces altas: non fuyades, cobardes y viles criaturas, que un solo caballero es el que os acomete. Levantóse en esto un poco de viento y las grandes aspas comenzaron a moverse, lo cual visto por Don Quijote, dijo: pues aunque mováis más brazos que los del gigante Briareo, me lo habéis de pagar. Y en diciendo esto, y encomendándose de todo corazón a su señora Dulcinea, pidiéndole que en tal trance le socorriese, bien cubierto de su rodela, con la lanza en ristre, arremetió a todo el galope de Rocinante, y embistió con el primer molino que estaba delante; y dándole una lanzada en el aspa, la volvió el viento con tanta furia, que hizo la lanza pedazos, llevándose tras sí al caballo y al caballero, que fue rodando muy maltrecho por el campo. Acudió Sancho Panza a socorrerle a todo el correr de su asno, y cuando llegó, halló que no se podía menear, tal fue el golpe que dio con él Rocinante. ¡Válame Dios! dijo Sancho; ¿no le dije yo a vuestra merced que mirase bien lo que hacía, que no eran sino molinos de viento, y no los podía ignorar sino quien El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha - 2 - llevase otros tales en la cabeza? Calla, amigo Sancho, respondió Don Quijote, que las cosas de la guerra, más que otras, están sujetas a continua mudanza, cuanto más que yo pienso, y es así verdad, que aquel sabio Frestón, que me robó el aposento y los libros, ha vuelto estos gigantes en molinos por quitarme la gloria de su vencimiento: tal es la enemistad que me tiene; mas al cabo al cabo han de poder poco sus malas artes contra la voluntad de mi espada. Dios lo haga como puede, respondió Sancho Panza. Y ayudándole a levantar, tornó a subir sobre Rocinante, que medio despaldado estaba; y hablando en la pasada aventura, siguieron el camino del puerto Lápice, porque allí decía Don Quijote que no era posible dejar de hallarse muchas y diversas aventuras, por ser lugar muy pasajero; sino que iba muy pesaroso por haberle faltado la lanza y diciéndoselo a su escudero, dijo: yo me acuerdo haber leído que un caballero español, llamado Diego Pérez de Vargas, habiéndosele en una batalla roto la espada, desgajó de una encina un pesado ramo o tronco, y con él hizo tales cosas aquel día, y machacó tantos moros, que le quedó por sobrenombre Machuca, y así él, como sus descendientes, se llamaron desde aquel día en adelante Vargas y Machuca. Hete dicho esto, porque de la primera encina o roble que se me depare, pienso desgajar otro tronco tal y bueno como aquel, que me imagino y pienso hacer con él tales hazañas, que tú te tengas por bien afortunado de haber merecido venir a verlas, y aser testigo de cosas que apenas podrán ser creídas. A la mano de Dios, dijo Sancho, yo lo creo todo así como vuestra merced lo dice; pero enderécese un poco, que parece que va de medio lado, y debe de ser del molimiento de la caída. Así es la verdad, respondió Don Quijote; y si no me quejo del dolor, es porque no es dado a los caballeros andantes quejarse de herida alguna, aunque se le salgan las tripas por ella. Si eso es así, no tengo yo que replicar, respondió Sancho; pero sabe Dios si yo me holgara que vuestra merced se quejara cuando alguna cosa le doliera. De mí sé decir, que me he de quejar del más pequeño dolor que tenga, si ya no se entiende también con los escuderos de los caballeros andantes eso del no quejarse. No se dejó de reír Don Quijote de la simplicidad de su escudero; y así le declaró que podía muy bien quejarse, como y cuando quisiese, sin gana o con ella, que hasta entonces no había leído cosa en contrario en la orden de caballería. Díjole Sancho que mirase que era hora de comer. Respondióle su amo que por entonces no le hacía menester; que comiese él cuando se le antojase. Con esta licencia se acomodó Sancho lo mejor que pudo sobre su jumento, y sacando de las alforjas lo que en ellas había puesto, iba caminando y comiendo detrás de su amo muy despacio, y de cuando en cuando empinaba la bota con tanto gusto, que le pudiera envidiar el más regalado bodegonero de Málaga. Y en tanto que él iba de aquella manera menudeando tragos, no se le acordaba de ninguna promesa que su amo le hubiese hecho, ni El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha - tenía por ningún trabajo, sino por mucho descanso, andar buscando las aventuras por peligrosas que fuesen. En resolución, aquella noche la pasaron entre unos árboles, y del uno de ellos desgajó Don Quijote un ramo seco, que casi le podía servir de lanza, y puso en él el hierro que quitó de la que se le había quebrado. Toda aquella noche no durmió Don Quijote, pensando en su señora Dulcinea, por acomodarse a lo que había leído en sus libros, cuando los caballeros pasaban sin dormir muchas noches en las florestas y despoblados, entretenidos en las memorias de sus señoras. 









Pagou a pena esta pequena homenaxe a CERVANTES nos 400 anos do seu falecemento.

21/04/16

CINE RAÑÓ



O Cine Rañó forma parte da historia de Catoira. 

Coma en moitos pobos da contorna,  tamén aquí chegou a haber un cine que se construiu nas inmediacións da estación do ferrocarril,  xunto á Capela de san Xosé , o Restaurante Casa Emilio e o antigo Hotel Balneario.

O Cine é obra do arquitecto de Meis don Robustiano Fernández Cochón, "Tano",e foi inaugurado o 20 de marzo de 1957
Tamén  foi este arquitecto o encargado de facer o proxecto do Cine Malvar; en Pontevedra; o Cine Cervantes, en Vilagarcía de Arousa; o Cine Colón, en Forcarei; o Cine Changüy, en Soutelo de Montes; a escalinata da ermida dos Miragres de Amil (Moraña), o templo novo de Marín e o Ensanche de Santiago, entre outras.Caracteriza a súa obra a búsca dunha arquitectura civil en consonancia co rexionalismo galego.

 O cine de Catoira posuía un aforo de 200 butacas.

O seu propietario era don José María Rañó e a primeira película proxectada neste cine foi "Hijo de la Furia".

O encargado de proxectar as cintas esa Suso de Emilio  quen , con posterioridade, sería substituido por un familiar seu, O Carrandán.

O proxector era da marca Superson e o técnico era un vilagarcián chamado Charlín.

As entradas eran vendidas por José Guillán; dona Fina , a dona do propietario e a súa filla, Elvirita.

Naqueles tempos, xunto co campo de futbol das Lombas, o cine era unhas das poucas actividades de lecer dos veciños 

 O cine enchíase, sobre todo,  polo Nadal e  san Xosé.

Aspecto da estación do tren de Catoira un día festivo.
Algunhas anécdotas relacionadas co cine:

Unha veciña era a primeira vez que entraba nun cine e xa estaban pasando o NODO e, polo tanto , estaba a escuras e o seu marido preguntoulle que facía tocando a parede e ela contestoulle que esatba buscando a pía de auga bendita.

Noutra ocasión prendeu lume na película e o mozo que estaba alí de axudante, saltou pola ventá para non queimarse.

Era habitual que houbese caídas da tensión eléctrica e ,como consecuencia, a pantalla quedaba sen imaxen e a xente protestaba asubiando.

O 9 de marzo de 1961 a Compañía de Teatro Airiños, de Rianxo, representou a obra de Rafael Dieste "A Fiestra Valdeira". O dono cedeulles o local pero faltáballes o permiso do Gobernador Civil que, unha vez enterado desta representación, sacionou ao dono cunha multa dineraria e a suspensión de pasar películas durante dúas semans. Todo eso porque o autor da obra representada era republicano, cousa que naquel momento estaba mal vista.


Colocación da primeira pedra da Capela de san Xosé Obreiro.
Ao fondo vese o cine.
Imaxe co cine a finais dos anos 70.

O cine tivo pouca vida e foi pechado o 20 de maio de 1975, sendo propietario don José María Vázquez, médico de Catoira.

Na actualidade, este edificio está en estado ruinoso e sería interesante a súa rehabilitación xa que o seu estilo arquitectónico o merece por ser unha obra  dun arquitecto de renombre e un ben a conservar.


Imaxe actual.


Primeira película proxectada neste cine.




Feito por : Martín Manteiga Rodríguez


16/04/16

XOSÉ NEIRA VILAS, CREADOR DAS "MEMORIAS DUN NENO LABREGO"




Caricatura de Xosé Neira Vilas feita polo debuxante SIRO

"Galicia é a nai e é a Patria. O meu principio e fin. 
A miña razón de vivir.A nosa lingua é o meu orgullo"

En 1961 a Editorial Follas Novas publica en Buenos Aires a primeira edición de "Memorias dun neno labrego", con deseño da portada de Luis Seoane.

"A todos os nenos e a todas as nenas que falan galego".







Estatua adicada en Lalín






REFRÁNS DO MES DE ABRIL


Les Très Riches Heures du duc de Berry 





 Seméntesme tarde, seméntesme cedo,
hasta o mes de abril non me verás o pelo.
(as patacas)
   
En abril, augas mil

Unha agua de maio e tres de abril, valen por mil.
  
Abril, augas mil coadas por un mandil.
  
A ti chova todo o ano e a min abril e maio.

Xaneiro, xeadeiro; 
febreiro, marmaruxeiro, cada surco seu regueiro;

marzo nin o rabo do gato mollado;
abril canta poida vir; 
maio pardo;

 San Xoán craro; 
Santa Mariña calor;

agosto millor, conténtate labrador.

Viño de maio pouco e malo o de abril é xentil.

Viño de abril arde no candil; 
viño de maio pouco e malo.


Viño de abril non vai ó funil.
   
Vale máis o trebón de abril 
que os bois e o carro e aquel que vai nil.
  
Vale mais abada de marzo que feixe de abril.

Si queres ter boas pitas e bó galo,
colle os ovos en abril e bótallos en maio
  
Si marzo non marcea, abril cantalea.

Que lista era a vella dos anos mil gardaba o

pan pra maio e a leña pra abril.
   
Pra cenar en abril nin sol nin candil

Os enxames de abril, gárdallos pra ti,
os de maio a quen chos pida, dallos
 e  os de San Xoan bótallos ó can. 

  
Os aires de abril fan meter o porco no cubil.
  
O sol da na cama en abril; deixa labrego de dormir
  
O millo polo San Marcos
nin no saco nin nado. 
( 25 abril día de San Marcos)

O año de abril enche o regazo e o mandil. 

No mes de abril fai queixos mil.

No abril, pra min;

no maio, pró amo,
no san Xoán, pró criado. 
(a lamprea ou o salmón, dependendo do lugar)

Labrador no abril deixate ir hasta o meixil

Guarda pan pra maio e palla pra abril. 

Escárbame en abril, e pódame en maio
que chepagaréi o teu traballo.

En abril vai onde has de ir qu'a tua casa virás a durmir.